از اینرو بررسی عملکرد نمایندگان مجلس ،مستلزم آگاهی از شرح وظایف آنان است. مستفاد از قانون اساسی جمهوری اسلامی و آئین نامه داخلی مجلس ،وظایف نمایندگی به شرح زیر است:

الف- مفاد سوگند نامه نمایندگان:

نمايندگان‏ بايد در نخستين‏ جلسه‏ مجلس‏ به‏ ترتيب‏ زير سوگند ياد كنند و متن‏ قسم‏ نامه‏ را امضا نمايند. بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحيم‏ "من‏ در برابر قرآن‏ مجيد، به‏ خداي‏ قادر متعال‏ سوگند ياد مي‏ كنم‏ و با تكيه‏ بر شرف‏ انساني‏ خويش‏ تعهد مي‏ نمايم‏ كه‏ پاسدار حريم‏ اسلام‏ و نگاهبان‏ دستاوردهاي‏ انقلاب‏ اسلامي‏ ملت‏ ايران‏ و مباني‏ جمهوري‏ اسلامي‏ باشم‏، وديعه‏ اي‏ را كه‏ ملت‏ به‏ ما سپرده‏ به‏ عنوا ن‏ اميني‏ عادل‏ پاسداري‏ كنم‏ و در انجام‏ وظايف‏ وكالت‏، امانت‏ و تقوي‏ را رعايت‏ نمايم‏ و همواره‏ به‏ استقلال‏ و اعتلاي‏ كشور و حفظ حقوق‏ ملت‏ و خدمت‏ به‏ مردم‏ پايبند باشم‏، از قانون‏ اساسي‏ دفاع‏ كنم‏ و در گفته‏ ها و نوشته‏ ها و اظهارنظرها، استقلال‏ كشور و آزادي‏ مردم‏ و تامين‏ مصالح‏ آنها را مد نظر داشته‏ باشم‏".( اصل 67 قانون اساسی)

متن سوگند نامه توسط رئيس قرائت مي‌شود ‌و نمايندگان به حالت اجتماع در حال قيام آن را تكرار و پس از انجام مراسم تحليف، سوگندنامه را امضاء ميكنند. (تشریفات سوگند- ماده 3 آئین نامه داخلی مجلس)

ب- وظايف نمايندگي شامل نطق قبل از دستور، بحثهاي داخل دستور، بحثهاي جلسات كميسيون‌ها، اظهارنظراتي كه براي اعمال اصل‌هشتاد و چهارم (84) قانون اساسي انجام مي‌شود و ساير موارد نظارتي و قانوني است.( ‌تبصره ماده 75 آئین نامه داخلی مجلس)

*اظهار نظر در مورد مسائل مختلف:

 هر نماينده در برابر تمام ملت مسئول است و حق دارد در همه مسائل داخلي و خارجي كشور اظهار نظر نمايد.(اصل 84 قانون اساسی)

*سوال از وزرا:

 در هر مورد كه ... هر يك از نمايندگان از وزير مسئول ، درباره يكي از وظايف آنان سوال كنند، ... وزير موظف است در مجلس حاضر شود و به سوال جواب دهد و اين جواب نبايد ... در مورد وزير بيش از ده روز به تاخير افتد مگر با عذر موجه به تشخيص مجلس شوراي اسلامي .(اصل 88 قانون اساسی)

ج- اهم وظایف هريك از كميسيون‌هاي تخصّصي مجلس:

-بررسي چگونگي اجرا و نتايج حاصله از اجراي قوانين مصوب و تبصره‌ها در رديف‌هاي برنامه‌هاي توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي و‌بودجه‌هاي ساليانه كل كشور و تهيه گزارش و تقديم آن به مجلس شوراي اسلامي.

-كسب اطلاع از كم و كيف اداره امور كشور، دريافت و بررسي گزارشهاي عملكردي و نظارتي از دستگاههاي مختلف ذي‌ربط به نمايندگي از سوي‌مجلس شوراي اسلامي و تهيه گزارش جامع ساليانه كه دربرگيرنده مسير تحولات و پيشرفت‌ها و عملكرد بخش‌هاي تخصصي كشور و گوياي وضع‌اعمال حاكميت و مديريت در هر بخش باشد و ارائه آنها به مجلس شوراي اسلامي.( ‌بند های 5 و 6 ماده 33 آئین نامه داخلی مجلس)

د- اهم وظایف و اختیارات مجلس:

تحقّق موارد زیر مستلزم رای مجلس است:

*قانونگذاری:

مجلس شوراي اسلامي در عموم مسائل در حدود مقرر در قانون اساسي مي تواند قانون وضع كند. مجلس شوراي اسلامي نمي تواند قوانيني وضع كند كه با اصول و احكام مذهب رسمي كشور يا قانون اساسي مغايرت داشته باشد. تشخيص اين امر به ترتيبي كه در اصل نود و ششم آمده بر عهده شوراي نگهبان است.(اصول 71 و 72 قانون اساسی)

*تهیه طرح ها و لوایح قانونی و رسیدگی به آن:

 لوايح قانوني پس از تصويب هيات وزيران به مجلس تقديم مي شود و طرحهاي قانوني به پيشنهاد حداقل پانزده نفر از نمايندگان ، در مجلس شوراي اسلامي قابل طرح است ..(اصل 74 قانون اساسی)

*سوال از رئیس جمهور:

در هر مورد كه حداقل يك چهارم كل نمايندگان مجلس شوراي اسلامي از رييس جمهور ...سوال كنند، رييس جمهور ... موظف است در مجلس حاضر شود و به سوال جواب دهد و اين جواب نبايد در مورد رييس جمهور بيش از يك ماه ... به تاخير افتد مگر با عذر موجه به تشخيص مجلس شوراي اسلامي .(اصل 88 قانون اساسی)

*تحقیق و تفحص در همه امور:

مجلس شوراي اسلامي حق تحقيق و تفحص در تمام امور كشور را دارد.(اصل 76 قانون اساسی)

*استیضاح وزرا:

 نمايندگان مجلس شوراي اسلامي مي توانند در مواردي كه لازم مي دانند هيات وزيران يا هر يك از وزرا را استيضاح كنند، استيضاح وقتي قابل طرح در مجلس است كه با امضاي حداقل ده نفر از نمايندگان به مجلس تقديم شود. هيات وزيران يا وزير مورد استيضاح بايد ظرف مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و به آن پاسخ گويد و از مجلس راي اعتماد بخواهد. در صورت عدم حضور هيات وزيران يا وزير براي پاسخ ، نمايندگان مزبور درباره استيضاح خود توضيحات لازم را مي دهند و در صورتي كه مجلس مقتضي بداند اعلام راي عدم اعتماد خواهد كرد.

اگر مجلس راي اعتماد نداد هيات وزيران يا وزير مورد استيضاح عزل مي شود... (اصل 89 قانون اساسی)

*استیضاح رئیس جمهور:

 در صورتي كه حداقل يك سوم از نمايندگان مجلس شوراي اسلامي شوراي اسلامي رييس جمهور را در مقام اجراي وظايف مديريت قوه مجريه و اداره امور اجرايي كشور مورد استيضاح قرار دهند، رييس جمهور بايد ظرف مدت يك ماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و در خصوص مسائل مطرح شده توضيحات كافي بدهد.
در صورتي كه پس از بيانات نمايندگان مخالف و موافق و پاسخ رييس جمهور، اكثريت دو سوم كل نمايندگان به عدم كفايت رييس جمهور راي دادند مراتب جهت اجراي بند 10 اصل يكصد و دهم به اطلاع مقام رهبري مي رسد.(اصل 89 قانون اساسی)

*تهیّه بودجه و رسیدگی به آن:

 بودجه سالانه كل كشور ... از طرف دولت تهيه و براي رسيدگي و تصويب به مجلس شوراي اسلامي تسليم مي گردد. هر گونه تغيير در ارقام بودجه نيز تابع مراتب مقرر در قانون خواهد بود.(اصل 52 قانون اساسی)